Η ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ

Ο Πλάτων ίδρυσε την Ακαδημία μετά την επιστροφή του από την Σικελία το 387 π.Χ.

Κατ’ ευτυχή συγκυρία το 2013, που έγινε στην Αθήνα το 23ο Παγκόσμιο Συνέδριο Φιλοσοφίας,  συνέπεσε να συμπληρώνονται  δύο χιλιάδες τετρακόσια χρόνια από την ίδρυση και λειτουργία της Ακαδημίας  Πλάτωνος. Γι’ αυτό  και η Τράπεζα της Ελλάδος και τα Ελληνικά Ταχυδρομεία  εξέδωσαν Αναμνηστικό Φάκελο (Hellenic Post Collection) με σχετικό νόμισμα για την Ακαδημία, γραμματόσημα και φάκελο για την Ακαδημία Πλάτωνος και το 23ο Παγκόσμιο Συνέδριο Φιλοσοφίας:

Η Ακαδημία Πλάτωνος συνεστήθη ως «θίασος Μουσών» μετά την επιστροφή του Πλάτωνα από την Σικελία την άνοιξη του 387 π.X. στην περιοχή του Γυμνασίου της Ακαδημίας, που ήταν «γυμνάσιον προάστειον αλσώδες», αφιερωμένο στον ήρωα Ακάδημο και λειτούργησε συνεχώς ως Σχολή μέχρι το 529 μ. Χ. Ο ίδιος ο Πλάτων διέμενε πολύ κοντά στην Ακαδημία, δηλαδή στον ίππειο Κολωνό.

Η Ακαδημία ήταν ένας ελεύθερα αυτοδιοικούμενος σύλλογος προσώπων, αφιερωμένος στην λατρεία των Μουσών, νοουμένων πρωταρχικά ως θρησκευτικών οντοτήτων, και είχε ως εκ τούτου απεριόριστη διάρκειας ζωής. Η Ακαδημία ήταν παιδευτικό Ίδρυμα Ανώτατης Εκπαίδευσης, δηλαδή πρόκειται κατ ουσίαν για το πρώτο Πανεπιστήμιο του κόσμου, αφιερωμένο στη διδασκαλία, στην έρευνα και στη φιλοσοφία για όλα τα ζητήματα της ζωής, της πολιτείας και του κόσμου. Σχολάρχης της Ακαδημίας ήταν ο ίδιος ο Πλάτων, που ασκούσε το παιδευτικό έργο με το διάλογο και τη διαλεκτική.

Σπουδαίοι μαθητές και συνεργάτες του Πλάτωνα στην Ακαδημία ήσαν ο Αριστοτέλης, ο Θεόδωρος, ο Εύδοξος ο Κνίδιος, ο Ηρακλείδης ο Ποντικός, ο Φίλιππος ο Οπούντιος, ο Θεαίτητος ο Σουνιεύς, ο Δίων ο Συρακούσιος και πολλοί άλλοι. Οι μαθητές της Ακαδημίας ήσαν άνδρες και γυναίκες και δεν πλήρωναν χρήματα για την εκπαίδευσή τους.

Τον Πλάτωνα διεδέχθη ο Σπεύσιππος(347-339 π. Χ), τούτον δε ο Ξενοκράτης(339-314 π. Χ). Επί Ξενοκράτους λειτουργούσε και ο θεσμός του Άρχοντος που συνίστατο σε δεκαήμερη θητεία των παλαιοτέρων μελών της Ακαδημίας. Ο Άρχων είχε κυρίως διοικητικά καθήκοντα.

Οι άλλοι Σχολάρχες της Αρχαίας Ακαδημίας ήσαν ο Πολέμων(314-269 π. Χ) και ο Κράτης ( 269-266 π. Χ). Κατά την περίοδο της Μέσης Ακαδημίας σχολαρχούν ο Αρκεσίλαος (266-241 π. Χ), ο εκ Κυρήνης Λακύδης (241-215 π. Χ), ο Εύανδρος μαζί με το Τηλεκλή (205-165 π Χ) και ο Ηγησίνους (περίπου 160 π Χ). Την Νέα Ακαδημία αποτελούν ο Καρνεάδης(155-129 π. Χ), ο Κλειτόμαχος(129-110 π. Χ), ο Φίλων ο Λαρισαίος(110-84 π. Χ) και ο Αντίοχος ο Ασκαλωνεύς (84-79 π. Χ).

Κατά τη Ρωμαϊκή και τη Χριστιανική εποχή πλατωνικοί φιλόσοφοι εξακολουθούν να δρούν και να σχολαρχούν στην Αθήνα ( όχι αναγκαίως στον χώρο της Αρχαίας Ακαδημίας, λόγω της καταστροφής του χώρου  από τον Σύλλα κατά την πολιορκία των Αθηνών το 86 π. Χ). Πάντως περί το 410 μ. Χ φιλόσοφοι, όπως ο Πλούταρχος εξ Αθηνών και ο Συριανός, συνεχίζουν τη διδασκαλία της πλατωνικής φιλοσοφίας, η οποία είναι νεοπλατωνικής εμπνεύσεως και η οποία έχει την κορύφωσή της στη φιλοσοφία του Πρόκλου(-485 μ. Χ). Ο Πρόκλος διδάσκει σε δικό του συγκρότημα-οίκημα (βλέπε τα σχετικά με την φερόμενη ως οικία Πρόκλου-νοτιοανατολικά της Ακροπόλεως), κληροδοτηθέν εις αυτόν από τον Πλούταρχο και τον Συριανό. Ως ακαδημαϊκοί φιλοσοφούντες μετά τον Πρόκλο κατά την περίοδο αυτή αναφέρονται ο Μαρίνος εκ  Νεαπόλεως, ο Ισίδωρος και ο Δαμάσκιος.

Με το διάταγμα του Ιουστινιανού τα 529 μ. Χ για το κλείσιμο των αρχαίων φιλοσοφικών Σχολών οι κατά τον Πλάτωνα φιλοσοφούντες Νεοπλατωνικοί διανοητές ( Δαμάσκιος (περ. 458-538 περ. μ. Χ) και οι συνεργάτες του) εγκαταλείπουν την Αθήνα και καταφεύγουν (περί το 532 μ. Χ) στην Περσία, στην αυλή του Βασιλέα Χοσρόη του πρώτου. Εκεί φαίνεται ότι επικρατούν ανυπόφορες συνθήκες για φιλοσοφούντες και με τη σύναψη συνθήκης ( το 533μ. Χ. ) μεταξύ του Ιουστινιανού και του Χοσρόη επιστρέφουν στη Βυζαντινή επικράτεια (Αθήνα και Αλεξάνδρεια).

Μετά την απαγόρευση της λειτουργίας των αρχαίων φιλοσοφικών Σχολών και τις καταστροφές που προξένησαν οι διάφοροι εισβολείς στην Aττική γη (π.χ. οι Έρουλοι το 267 μ. Χ. και οι Βησιγότθοι του Αλαρίχου το 396 μ. Χ.), με τις πλημμύρες και τις προσχώσεις του Κηφισού τα ίχνη της αρχαίας Ακαδημίας εξηφανίσθησαν και δημιουργήθηκαν στην περιοχή της εύφοροι αγροί.

Οι προβληματισμοί για τον ακριβή προσδιορισμό του χώρου και την ανακάλυψη της Αρχαίας Ακαδημίας άρχισαν μετά τη σύσταση του Νέου Ελληνικού κράτους.

Με αναφορά στις αρχαίες πηγές οι αρχαιολόγοι προσπάθησαν να εντοπίσουν την περιοχή της Ακαδημίας Πλάτωνος, της οποίας η θέση προσδιορίζεται κατά τις  πηγές αυτές ως ευρισκομένη δυτικά του Διπύλου κοντά στον λόφο του ιππείου Κολωνού. Για τον σωστό προσδιορισμό βοήθησε πολύ η ανακάλυψη του «Δημοσίου Σήματος» των αρχαίων Αθηνών, που άρχιζε από Δίπυλο και οδηγούσε στην είσοδο της Ακαδημίας.

Ο έντονος πάντως προβληματισμός  για την ανεύρεση της Ακαδημίας Πλάτωνος άρχισε να διακατέχει τον φιλογενή εξ Αιγύπτου αρχιτέκτονα Παναγιώτη Αριστόφρονα τρις μέρες προ της ενάρξεως του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου (το 1914) και η πρώτη ενέργεια έγινε από αυτόν και τη σύζυγό του την 3η Απριλίου 1929, με αίτημα που κατέθεσαν προς το Πανεπιστήμιο και την Ακαδημία Αθηνών, προκειμένου να αρχίσουν ανασκαφές με δικά τους έξοδα (Βλ. Panagiotis Aristophron, Plato’s Academy. The Birth of the idea of its rediscovery, Oxford University Press 1938, σελ. 46-47). Η ανασκαφή άρχισε με τη χορηγία του Αριστόφρονος και την εποπτεία του αρχαιολόγου, ακαδημαϊκού Κ. Κουρουνιώτη και την 19 Ιουνίου 1933 ανακαλύφθηκε το Περιστύλιον (σελ.53-55). Οι ανασκαφές διεκόπησαν το επόμενο έτος, λόγω αντιδράσεων των ιδιοκτητών γης, για να συνεχισθούν αργότερα. Από το 1955 έως το 1962 οι ανασκαφές συνεχίζονται από τον Φοίβο Σταυρόπουλο και άλλους αρχαιολόγους και οι προσπάθειες για την πλήρη προστασία και την ανάδειξη του χώρου συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Η Ακαδημία Πλάτωνος έχει κηρυχθεί αρχαιολογικός χώρος (το 1965) και έχει υπαχθεί στο νόμο  για την Ενοποίηση των Αρχαιολογικών Χώρων των Αθηνών(1997).

Στον υπαίθριο Αρχαιολογικό χώρο της Ακαδημίας Πλάτωνος ο Καθηγητής της Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Κωνσταντίνος Βουδούρης διεξήγαγε επί δεκαπενταετία(1989-2004) και επί δίμηνο  κάθε  Άνοιξη το Διεθνές Σεμινάριο Φιλοσοφίας, που, εκτός των άλλων, πρόβαλε τη φιλοσοφική σπουδαιότητα της Ακαδημίας Πλάτωνος διεθνώς. 

Την Άνοιξη του 2002 (1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ—20 ΜΑΪΟΥ 2002) η ΔΕΕΦ και το ΔΙΚΕΦΙΠ οργάνωσαν στην Ακαδημία Πλάτωνος και στην Πνύκα το Δέκατο Τέταρτο Διεθνές Σεμινάριο Φιλοσοφίας με θέμα:«Oικουμένη και παγκοσμιοποίηση». Στο Σεμινάριο έλαβον μέρος πολλά πρόσωπα από τον Ακαδημαϊκό χώρο και το ευρύτερο κοινό. Παρατίθενται στιγμιότυπα από το Σεμινάριο:

Ακολουθούν Φωτογραφίες απο άλλα Συνέδρια

Το 2013, που έγινε στην Αθήνα το 23ο Παγκόσμιο Συνέδριο Φιλοσοφίας,  συμπληρώθηκαν δύο χιλιάδες τετρακόσια χρόνια από την ίδρυση και λειτουργία της Ακαδημίας  Πλάτωνος.

Γι αυτό  και  πολλοί φιλοσοφούντες  από  όλα τα μέρη της Γης ήλθαν στο Παγκόσμιο Συνέδριο Φιλοσοφίας και στην Ειδική Φιλοσοφική Συνεδρία της Ακαδημίας Πλάτωνος για να δώσουν το παρόν στο Συνέδριο και να τιμήσουν με τον τρόπο τους τον αρχηγέτη της Αθηναϊκής φιλοσοφίας.

Στιγμιότυπα από την Ειδική Φιλοσοφική Συνεδρία στην Ακαδημία Πλάτωνος κατά το 23ο Παγκόσμιο Συνέδριο Φιλοσοφίας (2013)