H ΠΝΥΞ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ

Ο πετρώδης λόφος της Πυκνός (ή Πνυκός) άρχισε να χρησιμοποιείται ως χώρος συγκέντρωσης και διαβούλευσης των Αθηναίων πολιτών, δηλαδή ως Εκκλησία του Δήμου (Βουλή) από την εποχή που ο Κλεισθένης κατέστησε με τις μεταρρυθμίσεις του τον Δήμο κυρίαρχο της πολιτικής ζωής των Αθηνών περί το 507 π. Χ.

Το Βήμα της Πνυκός είναι το σύμβολο και ο κατ εξοχήν τόπος εκδήλωσης των αρχών της Αθηναϊκής δημοκρατίας, που είναι οι αρχές της ισονομίας, της ισηγορίας και της ισοπολιτείας.

Από το Βήμα της Πνυκός μίλησαν όλοι οι σπουδαίοι Αθηναίοι πολιτικοί και ρήτορες του 6ου-5ου αιώνος π.Χ. κατά τη χρυσή εποχής της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, όπως ο Κλεισθένης, ο Θεμιστοκλής, ο Αριστείδης, ο Περικλής, ο Αλκιβιάδης, ο Νικίας, ο Δημοσθένης, ο Αισχίνης, ο Λυκούργος και πολλοί άλλοι. Η Πνύκα, ως χώρος και ως Εκκλησία του Δήμου, αναμφίβολα εχρησιμοποιείτο και επί Ρωμαίων ως Βουλή των Αθηναίων που ρύθμιζε τις εσωτερικές υποθέσεις των Αθηνών και φυσικά κατά το μακρύ διάστημα της λειτουργίας της υπέστη διάφορες τροποποιήσεις την οποίες έχουν μελετήσει επαρκώς οι Έλληνες αρχαιολόγοι.

Η Πνύκα ως πέτρινος λόφος ήταν βέβαια πάντοτε ορατός, αλλά η ταυτοποίησή του στα νεώτερα χρόνια έγινε από τον αρχαιολόγο Σ. Κ. Πιττάκη, που ανακάλυψε το 1835 την πέτρινη επιγραφή του πέμπτου αιώνα π. Χ. με τον τίτλο ΗΟΡΟΣ ΠΥΚΝΟΣ.(boundary of the Pnyx) Στο λόφο της Πνυκός o πολέμαρχος της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης εξεφώνησε τον λόγο του προς τους νέους των Αθηνών το 1838. Οι ανασκαφές στην περιοχή της Πνύκας συνεχίστηκαν (1910) και αργότερα (1930–1937) από τον Κουρουνιώτη, τον Robert Scranton και άλλους και έφεραν στο φως τα θεμέλια οικοδομημάτων, όπως των δύο Στοών (που κατασκεύστηκαν το 330-326 π. Χ.), το Βωμό του Αγοραίου Διός και το ιερό του Διός του υψίστου. Στην Πνύκα υπήρχε επίσης το Ηλιοτρόπιον του Μέτωνος..

 Η επίσκεψη στον λόφο της Πνυκός είναι ελεύθερη για το κοινό, αλλά η περιοχή και ιδιαίτερα το Βήμα της Εκκλησίας του Δήμου προστατεύεται διακριτικά ως ιερό σύμβολο της Δημοκρατίας Η θέα της Ακροπόλεως από την Πνύκα, με φόντο τον Λυκαβηττό και τον Υμηττό, κατά τη δύση του ηλίου είναι υπέροχη.

Στον υπαίθριο Αρχαιολογικό χώρο της Πνύκας ο Καθηγητής της Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Κωνσταντίνος Βουδούρης διεξήγαγε επί δεκαπενταετία (1989-2004) και επί δίμηνο  κάθε  Άνοιξη το Διεθνές Σεμινάριο Φιλοσοφίας, που, εκτός των άλλων, πρόβαλε την Ελληνική φιλοσοφία διεθνώς.

Στιγμιότυπο από τη Συνεδρία του Δέκατου Διεθνούς Σεμιναρίου Φιλοσοφίας στην Πνύκα.

Στιγμιότυπα από τη Συνεδρία του 14ου Διεθνούς Σεμινάριου Φιλοσοφίας στο προαύλιο χωρο

του Αγ. Δημητρίου στην Πνύκα.

Σε αυτή τη λογική, κατά το 23ο Παγκόσμιο Συνέδριο Φιλοσοφίας, μία από τις ειδικές Επιστημονικές Συνεδρίες του οργανώθηκε και έγινε σε αυτό τον Ιερό χώρο που γέννησε τη Δημοκρατία, όπου συμμετέχοντες και παρατηρητές είχαν την μοναδική ευκαιρία να φιλοσοφήσουν, να συζητήσουν, και να εκφράσουν τις ιδέες τους στο πνεύμα της ελευθερίας του λόγου, με φόντο την Ακρόπολη.

Στιγμιότυπα από την Ειδική Φιλοσοφική Συνεδρία της Πνύκας του 23ου Παγκοσμίου Συνεδρίου Φιλοσοφίας (Αύγουστος του 2013)


Ὑπόθεσις δημοκρατικῆς πολιτείας

“Ὑπόθεσις μὲν οὖν τῆς δημοκρατικῆς πολιτείας ἐλευθερία (τοῦτο γὰρ λέγειν εἰώθασιν, ὡς ἐν μόνῃ τῇ πολιτείᾳ ταύτῃ μετέχοντας ἐλευθερίας· τούτου γὰρ στοχάζεσθαί φασι πᾶσαν δημοκρατίαν)· ἐλευθερίας δὲ ἓν μὲν τὸ ἐν μέρει ἄρχεσθαι καὶ ἄρχειν. καὶ γὰρ τὸ δίκαιον τὸ δημοτικὸν τὸ ἴσον ἔχειν ἐστὶ κατὰ ἀριθμὸν ἀλλὰ μὴ κατ' ἀξίαν, τούτου δ' ὄντος τοῦ δικαίου τὸ πλῆθος ἀναγκαῖον εἶναι κύριον, καὶ ὅ τι ἂν δόξῃ τοῖς πλείοσι, τοῦτ' εἶναι τέλος καὶ τοῦτ' εἶναι τὸ δίκαιον· φασὶ γὰρ δεῖν ἴσον ἔχειν ἕκαστον τῶν πολιτῶν· ὥστε ἐν ταῖς δημοκρατίαις συμβαίνει κυριωτέρους εἶναι τοὺς ἀπόρους τῶν εὐπόρων· πλείους γάρ εἰσι, κύριον δὲ τὸ τοῖς πλείοσι δόξαν. ἓν μὲν οὖν τῆς ἐλευθερίας σημεῖον τοῦτο, ὃν τίθενται πάντες οἱ δημοτικοὶ τῆς πολιτείας ὅρον· ἓν δὲ τὸ ζῆν ὡς βούλεταί τις. τοῦτο γὰρ τῆς ἐλευθερίας ἔργον εἶναί φασιν, εἴπερ τοῦ δουλεύοντος τὸ ζῆν μὴ ὡς βούλεται. τῆς μὲν οὖν δημοκρατίας ὅρος οὗτος δεύτερος· ἐντεῦθεν δ' ἐλήλυθε τὸ μὴ ἄρχεσθαι, μάλιστα μὲν ὑπὸ μηθενός, εἰ δὲ μή, κατὰ μέρος, καὶ συμβάλλεται ταύτῃ πρὸς τὴν ἐλευθερίαν τὴν κατὰ τὸ ἴσον” (Aριστοτέλους, Πολ.1317a40-b17).

The basis of Democratic State

“The basis of a democratic state is liberty; which, according to the common opinion of men, can only be enjoyed in such a state—this they affirm to be the great end of every democracy. One principle of liberty is for all to rule and be ruled in turn, and indeed democratic justice is the application of numerical not proportionate equality; whence it follows that the majority must be supreme, and that whatever the majority approve must be the end and the just. Every citizen, it is said, must have equality, and therefore in a democracy the poor have more power than the rich, because there are more of them, and the will of the majority is supreme. This, then, is one note of liberty which all democrats affirm to be the principle of their state. Another is that a man should live as he likes. This, they say, is the mark of liberty, since, on the other hand, not to live as a man likes is the mark of a slave. This is the second characteristic of democracy, whence has arisen the claim of men to be ruled by none, if possible, or, if this is impossible, to rule and be ruled in turns; and so it contributes to the freedom based upon equality.» (Transl by B. Jowett, in the Works of Aristotle, edited by Jonathan Barnes,1984)